Köy Enstitüsü Mezunu, Eğitimci-Yazar Huriye Saraç ile Konuştuk

1.Huriye Saraç kimdir, tanıyabilir miyiz?

1933 doÄŸumlu, Afyon/EmirdaÄŸlı, Köy Enstitü eÄŸitimli, köylü çocuÄŸuyum. Çok küçük yaÅŸta annemizi kaybettik, 3 oÄŸlan 2 kız kardeÅŸ olarak yetim kaldık. Birinci üvey anam ineÄŸi saÄŸamadın diye dövdüğü için saÄŸ kulağımı kaybettiÄŸimde 12 yaşımdaydım. Birinci üvey anamız öldüğünde 2 erkek kardeÅŸimiz daha oldu ve 7 kardeÅŸ yetim kaldık. Babam ikinci kez üvey anne getirdi. Bu sırada köyümüzde 3. sınıfa kadar ilkokul açıldı. 1944’de sınav ile EskiÅŸehir, Çifteler Köy Enstitüsü’ne alındım. Babam Atatürk’e verdiÄŸi söz üzerine beni de gönderdi. EskiÅŸehir Çifteler Köy Enstitüsü’nde Mahmudiye bölümünde Ä°lkokul 4. ve 5. sınıfı bir senede okuyup Mahmudiye bölümünden, Hamidiye bölümüne geçtim. Hamidiye bölümünde 1950 yılına kadar öğretmenlik okulunda okudum ve 1950 yılında köy öğretmeni olarak mezun oldum. Ä°lk defa okul yapılan bir köye verildim. Köydeki bütün çocuklara okuma yazma öğretmek için kayıt yaptık. 9 yaşından 18 yaşına kadar olan 126 öğrenci ile okulu açtık. Yorucu hayat ÅŸartlarına karşı dik durarak çok şükür bu günlere geldik.

2.Anı Roman yazmaya nasıl karar verdiniz?

Yaşadığım olumsuz olayları anlatmak, altında ezildiğim ve toplumda ötekileştirildiğim için hayatımı roman haline getirmeye karar verdim.

3.Sizin dönemizde kızların okuması toplum tarafından hoş karşılanmazdı. Babanızı hem de yatılı olan köy enstitüsünde okumaya nasıl ikna ettiniz?

1926 yılında Babam; Edirne de askerlik yaparken askerler arasında okuma yazma bilenler bilmeyenlere öğretirken, Atatürk ziyarete geliyor ve babamın okuma yazmayı öğrendiğini görünce babamla şöyle bir diyaloğu geçiyor: Nereli olduğunu, ailesini soruyor ve kendisinden kızını okutması için söz alıyor. Bu sayede köydeki 3 yıllık eğitim veren eğitmenden okuma yazma öğrenebildim.

4.Filmlere konu olabilecek zorlu bir hayat hikâyeniz var. Buna rağmen pes etmeden bugünlere gelmişsiniz. Bunu nasıl başarabildiniz?

YaÅŸadığım zorluklar beni daha güçlendirdi ve insanlara örnek olmak için dik duruÅŸumu hiçbir zaman bozmamaya gayret ettim.    

5.Bir de yurtdışı maceranız var, orada da hayata sıfırdan başlayıp zirveye çıkmayı başarmışsınız. Yurtdışına adapte olup bu başarıyı yakalamanın sırrı nedir?

Zamanında uÄŸradığım haksızlıklara bir baÅŸkaldırı olarak yurt dışında kendimi daha çok var ettim. Önce Belçika’da işçi olarak çalışırken daha sonra Hollanda’da Türk çocuklarına Türkçe öğretmeni olarak alındım.

6.Kitaplarınızın adı neden Öğretmen Benisa? Bunun bir hikâyesi var mı? Ayrıca romandaki tasvirler, anılar sanki bugün yaşanmış tazeliğinde anlatılıyor. Bazı tarihler vererek anlattığınız olaylar bende günlük tuttuğunuz izlenimi uyandırdı. Fakat hayatınızın bazı kesitlerinde bu imkânsız görünüyor. Bu konuda ikileme düştüm. Bütün bu anıları belleğinizdeki kayıtlardan mı yazdınız?

Bu ismi bana babam verdi. Edirne’de askerlik yaparken gönül verdiÄŸi kızların ilk hecelerinden oluÅŸan bir isim. Behice’nin BE’si, Nihal’in NÄ°’si, Safiye’nin SA’sı birleÅŸtiÄŸinde BENÄ°SA olmuÅŸ. Bu bana babamın verdiÄŸi fakat nüfus kâğıdımda olmayan ismim. Kitaplarıma bu yüzden ”Öğretmen Benisa” adını verdim.

Yaşadığım olaylar ve o zamanların imkânsızlıklarından dolayı her hangi bir kayıt veya günlük tutma olayı olmamıştır. Bütün anılar, olaylar, yaşanmışlıklar hepsi bizzat bedenimde ve hafızamda yer etmiştir.

7.Köy enstitülerinde verilen eğitim ile günümüzde verilen eğitim hakkındaki düşüncelerinizi öğrenebilir miyim?

Köy Enstitüsündeki eğitimle günümüzdeki eğitimi karşılaştırdığımda, günümüzdeki eğitimi o zamana göre daha yetersiz buluyorum. Köy Enstitüsündeki eğitim bana göre ulusal düzeyde geçerli bir eğitimdi ve yeterince faydalıydı.

8.Öğretmen Benisa’nın devamı gelecek mi? Roman yazmanın dışında baÅŸka sosyal faaliyetleriniz var mı?

Hayır. Devamını getirmeyi düşünmüyorum. Sosyal faaliyet olarak konferanslar, fuarlar, eğitim ve bilim toplantılarına katılarak düşüncelerimi genç arkadaşlarımla paylaşıyorum.

9.Günümüz öğretmenlerine ve öğretmen adaylarına neler söylersiniz?

Günümüz öğretmenleri ve genç meslektaşlarıma verebileceğim yegâne öğütüm bol kitap okumaları ve bilgilerini sürekli tazelemeleri gerektiğidir. Bu konuda kendilerini oldukça geliştirirlerse yeni nesillere daha faydalı olmaları kaçınılmazdır.

10.EmirdaÄŸlısınız  (Afyon)  Türkiye’de deÄŸiÅŸik yerlerde ve yurtdışında yaÅŸamanıza raÄŸmen oturmak için Salihli’yi seçmenizin özel bir nedeni var mı?

Çocukken köyümüze develerle, katırlarla kuru üzüm, incir, leblebi, fındık, fıstık satan satıcılar gelirdi. Onlara bu üzümlerin nerede yetiÅŸtiÄŸini sorduÄŸumuzda Salihli’de derlerdi. Salihli’nin adını onlardan duymuÅŸtum. Afyon’un ikliminin çok sert olduÄŸunu, fakat Salihli’nin ikliminin ılıman olduÄŸunu anlatırlardı. Ayrıca Can Hastanesi’ndeki Beyin Cerrahı SavaÅŸ Büyükkeçeci’nin eÅŸi yeÄŸenim. Onlar da emekliler için Salihli’nin uygun bir yer olduÄŸunu söylediler. Ben de beÄŸendim ve 20 yıl kadar önce Salihli’ye taşındım. Evet, birçok yerde yaÅŸayıp, hayatımı sürdürdüm. Sadece ılık iklim için deÄŸil, kültüre deÄŸer verdiÄŸi ve Salihli halkından da çok memnun olduÄŸum için burada yaÅŸamayı tercih ediyorum. Salihli halkına özverili davranışlarından dolayı teÅŸekkürü kendime borç biliyorum.

11.Huriye Saraç’ın bir günü nasıl geçiyor?

Huriye Saraç sabah erken kalkar.( Saat 06.00-08.00 arası.) Kahvaltısını hazırlar ve yapar. O günkü işlerini planlar. Okuyucularından gelen talepleri, kitap isteklerini karşılamaya çalışır. Bütün kargo işlemleriyle kendisi ilgilenir. Gelen ziyaretçilerini kabul eder ve itinayla ağırlar. Yalnız bu günlerde pandemi nedeniyle misafir kabul edemiyorum. Telefon konuşmalarını cevaplar ve okurlarıyla ilgilenmeye çalışır. Yeri geldiğinde eğitim fakültesi öğrencileri ile beraber çalışmalar yapar ve yönlendirmelerde bulunur. Onları köy enstitüleri hakkında bilgilendirir. Bütün bu temponun ardından en geç saat 00.00 da elinde kitabı ile odasına gider.

12.İlave etmek istediğiniz bir şey var mı?

Evet değinmek istediğim birkaç konu var. Günümüzdeki eğitimin yetersizliği beni bir hayli üzmektedir. Günümüz gençleri kitap okumaktan oldukça uzaklaşmışlar ve bunu angarya bir iş olarak görmektedirler. Kendilerini geliştirmekten ziyade daha çok telefonla vakit geçirip, gösteriş odaklı olmaları beni üzmektedir. Günümüzdeki öğretmenler ve ailelerden tek bir istediğim çocuklarımıza sevgiyle yaklaşarak onların daha kültürlü daha bilgili olmaları için yol göstermeleridir. Ancak bunu yaparken oldukça saygılı ve çocuğa bunları sevdirecek şekilde yaklaşmaları önemlidir.

Yorum: Bu Kadarı Filmlerde Olur…

Aman Allah’ım filmlere konu olacak bir hayat hikâyesi. Bir insan hayatında kaç kere darbe yer de pes etmez. Mücadelesine devam eder. Benisa öğretmenin ilk talihsizliÄŸi, küçük yaÅŸlarda üvey ana gerçeÄŸi ile baÅŸlıyor. Annesi öldükten sonra babası evleniyor. Ãœvey anne evin bütün iÅŸlerini küçük Benisa ve kardeÅŸlerinin omuzlarına yüklüyor. Bir gün inek saÄŸmayı beceremediÄŸi için vurduÄŸu bir tokatla kulağı sağır oluyor. Ãœvey ana vefat edene kadar Benisa’yı doÄŸduÄŸuna piÅŸman ediyor.

İkinci üvey anne geliyor. Gelen gideni aratıyor. Aynı insanlık dışı muameleleri bundan da görüyor. Bu üvey annenin, ilk üvey anneden fazlası var eksiği yok. Yeni mezun Benisa’yı köyün ağasına üç kamyon tahıl fiyatına satıyor. Üvey annenin yardımıyla ağanın adamları Benisa’yı ağaya kuma olarak kaçırıyorlar. Benisa’nın babasını, kızının ağaya kendi isteğiyle kaçtığına inandırıyorlar.

Benisa ağanın üçüncü hanımı oluyor. Orada yaşadığı hayatta evindekini aratmıyor. Yaşadığı insanlık dışı hayattan kurtulmak için kaçma planları yapıyor. Birinci kaçma girişimi başarısızlık ile sonuçlanıyor. Dayak ve oda hapsiyle cezalandırılıyor. İkinci girişimi başarılı olunca ağadan kurtuluyor.

 AÄŸadan kurtulduktan sonra tamam artık bundan sonra hayatını düzene sokar diyorsun. Ne gezer. Åžu anda Belçika’da iÅŸ adamı olan tek çocuÄŸu Muzaffer’in babası ile evleniyor. Ä°kinci eÅŸi de sorumsuz, evi ile ilgilenmeyen bir adam çıkıyor. Sırf oÄŸlunu babasız bırakmamak ve o günün ÅŸartlarında kendisini sahipsiz göstermemek uÄŸruna, uzunca bir süre kerhen evli kalıyor. Daha sonra boÅŸanıyor.

BitmiÅŸtir artık diyorsanız yanılıyorsunuz. Öğretmenlik yaptığı köyde bir adamla iliÅŸkisi olduÄŸu iddiasıyla birileri savcılığa dilekçe veriyor. Allah’tan köyün muhtarı bu senaryoyu yazanlara ilçedeki kahvede tesadüfen kulak misafiri olunca; Benisa bir iftiraya kurban gitmekten kurtuluyor. Bu kadar patırnayı atlattıktan sonra bir öğrencisinin yardımıyla yurt dışına gidiyor. Yurtdışında bulaşıkçılıktan, hizmetçiliÄŸe kadar her iÅŸi yapıyor. Bitmez, tükenmez azmiyle öğretmenlik mesleÄŸine dönmeyi baÅŸarıyor.

Roman okuyucuyu içine çekiyor. Öğretmen Benisa’nın yaşadıklarını adeta sen de yaşıyorsun. Benisa Öğretmenim: Büyük bir kısmını çile ve mücadele içinde geçirdiğin hayatının finalini yaptığın güzel hizmetler çok güzel bir şekilde bitirdin. Ne mutlu sana… Ruhun şad, mekânın cennet olsun…